Breuken uitleggen: van een halve pizza tot 1/3 van 12
De eerste breuken leer je met dingen die je kunt verdelen: een pizza, een reep chocola, een zak knikkers. Een breuk betekent: iets in gelijke delen verdelen en een aantal van die delen nemen. Begin bij een half en een kwart, en ga pas later naar het opschrijven met teller en noemer.
Eerst eerlijk verdelen
Het belangrijkste woord bij breuken is 'gelijk'. Een pizza in twee ongelijke stukken snijden geeft geen twee helften. Laat je kind een boterham eerlijk delen met een broertje: dan moeten beide stukken even groot zijn.
Begin met een half (in twee gelijke delen), dan een kwart (in vier), dan een derde (in drie). Vouw papier: één keer dubbelvouwen geeft helften, nog een keer geeft kwarten. Zo zie je dat een kwart de helft van een half is.
Teller en noemer
Bij 3/4 vertelt het onderste getal, de noemer, in hoeveel gelijke delen het geheel verdeeld is: vier. Het bovenste getal, de teller, zegt hoeveel van die delen je neemt: drie. Een pizza in 4 stukken waarvan je er 3 opeet, is 3/4 pizza.
Laat het altijd eerst zien en dan pas schrijven. Teken een taart, verdeel hem in vijf gelijke stukken, kleur er twee: dat is 2/5. Daarna andersom: 'teken 1/3' laat zien of je kind het snapt.
Een breuk van een hoeveelheid
1/3 van 12 snoepjes betekent: verdeel 12 snoepjes in 3 gelijke groepjes en kijk hoeveel er in één groepje zitten. Dat zijn er 4. Laat je kind dit echt doen met knikkers of blokjes: één voor jou, één voor jou, één voor jou.
Hier komt de deelsom om de hoek kijken: 1/3 van 12 is 12 : 3 = 4. Wie de tafels kent, rekent dit straks vanzelf uit. 2/3 van 12 is dan twee groepjes, dus 8.
Breuken vergelijken
Wat is meer: 1/2 of 1/4? Veel kinderen zeggen 1/4, omdat 4 groter is dan 2. Laat twee even grote pizza's zien, één in twee en één in vier stukken. Hoe meer stukken, hoe kleiner elk stuk. Dus 1/2 is meer dan 1/4.
Met dezelfde noemer is vergelijken makkelijk: 3/5 is meer dan 2/5, want je hebt meer van dezelfde stukken. Met verschillende noemers wacht je tot later; in groep 4 en 5 is het genoeg om met plaatjes te vergelijken.
- Gebruik steeds even grote 'helen': anders klopt de vergelijking niet.
- Zeg breuken hardop: 'drie vierde' of 'drie kwart'.
- Een paar minuten per dag is genoeg, liefst met iets wat je echt kunt verdelen.
Zo oefent Lalo Academy dit
In Lalo Academy zitten de eerste breuken in het spel Getallen. Je kind leest een taart af (hoeveel stukken gekleurd, in hoeveel stukken verdeeld) en typt de breuk, tikt de taart aan die bij een geschreven breuk past uit drie, en zoekt 1/3 of 1/4 van een hoeveelheid die in groepjes getoond wordt.
Het spel Getallen is gratis, net als de tafels. Fouten worden vriendelijk uitgelegd en elke sessie duurt vijf tot tien minuten. De app werkt zonder account en zonder reclame, op Android, iPhone en iPad.
FAQ
In welke groep leren kinderen breuken?
Een half en een kwart komen vaak al in groep 4 voor, bij geld en klokkijken. Echte breuken met teller en noemer worden meestal in groep 5 en 6 uitgewerkt.
Waarom denkt mijn kind dat 1/4 groter is dan 1/2?
Het kijkt naar het getal 4 en niet naar de stukken. Laat twee even grote pizza's zien: hoe meer stukken, hoe kleiner elk stuk.
Hoe leg je teller en noemer uit?
De noemer zegt in hoeveel gelijke stukken je verdeelt, de teller hoeveel stukken je neemt. Laat het eerst zien met een plaatje en schrijf het daarna op.
Wat is het verschil tussen 1/3 van een pizza en 1/3 van 12?
Bij de pizza deel je één geheel in drie. Bij 12 deel je een hoeveelheid in drie gelijke groepjes en kijk je hoeveel er in één groepje zitten: 4.